Kobieta w świetle Biblii | WIDEOKONFERENCJA [#41]
Słuchaj jako podcast
Pobierz MP3Kobieta w świetle Biblii – co naprawdę mówi Słowo Boże?
Czy Bóg naprawdę degraduje kobietę? Czy religia jest źródłem jej ucisku? To pytania, które przez wieki zadawało sobie wielu ludzi – i które do dziś pozostają niezwykle aktualne. To webinarium to odważna, oparta wyłącznie na Piśmie Świętym odpowiedź na te pytania.
Punkt wyjścia – rzeczywistość historyczna
Przez stulecia kobieta była traktowana jak własność – nie miała praw majątkowych, nie mogła być stroną w sądzie, a społeczeństwo widziało w niej istotę niższego rzędu. Autor webinarium przywołuje konkretne przykłady z prawa rzymskiego, angielskiego i kolonialnego, by pokazać, jak głęboko zakorzeniony był ten problem.
Cytuje też kontrowersyjne wypowiedzi, jak słowa Tertuliana (ok. 200 r. n.e.), który nazywał kobietę furtą szatana – i wyraźnie wskazuje, że takie poglądy nie pochodzą z Biblii, lecz z ludzkiej interpretacji zabarwionej grzechem i kulturą.
Co mówi Biblia o stworzeniu kobiety?
Już w pierwszym rozdziale Księgi Rodzaju czytamy, że Bóg stworzył człowieka – mężczyznę i kobietę – na swój obraz. Oboje są równie wartościowi w oczach Stwórcy. Webinarium szczegółowo omawia fragment o stworzeniu Ewy z żebra Adama (Rdz 2,18-24) i wyjaśnia głębię tego gestu: Bóg nie stworzył kobiety jako oddzielnej, niezależnej istoty, lecz wywiódł ją z mężczyzny – po to, by się wzajemnie uzupełniali i stanowili jedno.
Kto naprawdę jest winny upadku?
Webinarium odpiera popularne oskarżenia kierowane wobec Ewy i kobiet w ogóle. Na podstawie Biblii pokazuje, że:
- Przeklęty został wąż – narzędzie Szatana (Rdz 3,14)
- Szatan – kłamca i morderca od początku (J 8,44) – jest prawdziwym sprawcą upadku
- Kobieta nigdy nie została przeklęta przez Boga – to teza niemająca podstaw w Piśmie Świętym
Reformacja jako przełom
Webinarium ukazuje, jak wpływ Słowa Bożego i reformacja stopniowo zmieniały status kobiety w społeczeństwie – od całkowitego braku praw po pełne uznanie jej podmiotowości i godności jako partnerki i towarzyszki życia.
Dla kogo jest to webinarium?
To spotkanie jest szczególnie wartościowe dla wszystkich, którzy:
- chcą poznać biblijną wizję kobiety opartą na Słowie Bożym, a nie na tradycji czy uprzedzeniach
- szukają odpowiedzi na pytania o godność i prawa kobiet w kontekście wiary chrześcijańskiej
- pragną zrozumieć, dlaczego chrześcijaństwo – właściwie rozumiane – jest fundamentem szacunku i ochrony kobiety
Obejrzyj to webinarium i odkryj, co Bóg naprawdę myśli o kobietach – Jego Słowo mówi jasno i pięknie.
Witamy serdecznie kochani was na kolejne wideokonferencji tym razem temat poświęcony kobietom kobieta w świetle Biblii w świetle Pisma Świętego skąd taki temat może chciałbym się tak troszeczkę wytłumaczyć skąd ta inspiracja Otóż niedawno usłyszałem w telewizji że nasz rząd chciał zrezygnować wypowiedzieć pewną konwencję pewien traktat dotyczący ochrony kobiet dotyczący ochrony pod kątem przemocy wobec kobiet i tak sobie właśnie pomyślałem że dobrze by było jako że żyjemy w kraju chrześcijańskim podjąć taki temat o kobiecie w świetle Biblii w świetle Pisma Świętego jak oni Pismo Święte mówi Jakie ona ma prawa jakie ma przywileje czy też jak pan Bóg w końcu traktuje kobietę właściwie mógłbym zakończyć jednym zdaniem w tej chwili mówiąc tak że w świetle Pisma Świętego kobiety wy kobiety żony mamy Dziewczyny jesteście przedstawione w jak najlepszym świetle i nie gorszym na pewno Jak mężczyźni tak ten temat można by właściwie zakończyć i wszelkie tutaj inne słowa tłumaczenia nie byłyby konieczne ale chcemy Oczywiście rozwinąć Te myśli i zwrócić uwagę na pewne kwestie które jak się wydaje są dosyć ważne i na początek taka mała z mojej strony prowokacja bo wcześniej powiedziałem o takich miłych słowach i może Chciałem zapunktować a teraz Pragnę was trochę sprowokować bo według Biblii Gdańskiej starego przekładu tutaj zaznaczmy z 1632 roku w księdze przysłów albo przypowieści Salomona w 18 rozdziale wersecie 22 czytamy takie oto słowa kto znalazł żonę znalazł rzecz dobrą i dostąpi łaski od pana chcę tutaj właśnie zwrócić uwagę że żona jest nazwana rzeczą żona czyli kobieta i właściwie Patrząc na historię jak kobieta była traktowana przez wieki przez mężczyzn to niestety musimy powiedzieć że faktycznie była traktowana jak rzecz jak przysłowiowa rzecz a czasami nawet gorzej jak rzecz bo nieraz o niektóre rzeczy dba się pielęgnuje się a niestety kobieta była bardzo źle traktowana i według starego rzymskiego prawa i praktyk kobieta znajdowała się w bardzo przykrym stanie nie miała żadnego majątku żadnych praw osobistych wszędzie była pogardzana jako istota niższego rzędu utrzymywana w głębokiej ignorancji wykorzystywana niemal pod każdym względem będąc dosłownie wołem roboczym w domu obiektem niemal każdego nadużycia i sprośnego dowcipu przyczyną każdego niepomyślnego wydarzenia była celem niepochlebnych ośmieszających strzał i wzgarnął dla mężczyzn bez względu na to czy była wolna czy miała męża czy też opiekuna zawsze praktycznie dochodziło do takich sytuacji że była przez mężczyzn wykorzystywana tyranizowana czy terroryzowana sytuacja nieco zaczęła się zmieniać w okresie reformacji czyli między powiedzmy rokiem około 1517 a rokiem 1878 ale też na początku tego okresu reformacji sytuacja wcale nie wyglądała dobrze dla kobiet ponieważ dla przykładu Jeżeli weźmiemy większości zdecydowaną praktycznie chrześcijańską Europę to w Anglii Panował na przykład prawny pogląd że ono jest z własnością męża taka kobieta z którego to powodu nie mogła posiadać żadnego majątku nie mogła tego majątku posiadać na swoje nazwisko nie mogłaby stroną w procesie sądowym mąż odpowiadał za nią przed prawem tak jakby była ona osobą nieletnią kontrolował jej całkowicie majątek który mógł używać według własnego uznania sytuacja zaczęła się zmieniać pod wpływem właśnie Pisma Świętego pod wpływem reformacji i w późniejszym okresie czasu już w późniejszych latach w późniejszych wiekach dopiero mogła zadawać pytania odpowiadać przed sądem posiadać majątek na swoje własne nazwisko być w procesie sądowym stroną zapisywać nieruchomości w testamencie dziedziczyć je mogła uzyskać ochronę sądu przed mężem tyranem a także wyłączyć swój majątek spod kontroli takiego niedobrego męża i żeby nim dysponować na własne nazwisko jeżeli chodzi o Amerykę kochani to w latach pierwszych kolonialnych prawa kobiet praktycznie nie odbiegały od tego o czym żeśmy tu przed chwilą powiedzieli Na przykładzie Anglii dopiero sytuacja zaczęła się zmieniać praktycznie od 1878 roku kiedy kobieta poza prawem wyborczym od tego roku cieszyła się pełnią Praw Obywatelskich była w pełni uznawana jako partner i towarzysz męża była poważana szanowana i cieszyła się względami w takim stopniu grzeczności jak i nie był jej okazywany nigdzie indziej i nigdzie wcześniej było to oczywiście pod wpływem przede wszystkim Pisma Świętego i skutkiem właśnie wprowadzenia zapisów biblijnych w życie w takim razie dwa pewne cytaty pierwszy cytat to przez kobietę grzech pojawił się to za jej sprawą wszyscy umieramy co ciekawe niestety tak No niestety ten cytat pochodzi z Mądrości Syracha drugi wiek przed naszą erą Mądrości Syracha to jest część apokryfów Biblii Tysiąclecia czyli jakby nie było uznawanych przez wielu chrześcijan jako księgi po części natchnione bardzo tutaj Ta wypowiedź taka wydaje mi się krzywdząca jeżeli chodzi o kobiety druga wypowiedź to wypowiedź która brzmi tak ty jesteś furtą szatana ty dotknęłaś owego drzewa ty pierwsza złamałaś boskie prawo z łatwością doprowadziłaś do upadku mężczyzny Adama obraz Boga to powiedział Tertulian około dwusetnego roku naszej ery nawrócony na chrześcijaństwo urodzony w Tunezji w kartaginie w północnej właśnie Afryce ojciec tak zwany Ojciec Kościoła te starożytne wypowiedzi nie pochodzą z Pisma Świętego nie pochodzą z Biblii one właśnie zostały przez tych niektórych mężczyzn właśnie w taki sposób zinterpretowane myśli rzekomo pochodzące z Biblii jako obowiązujące jako te które powinny być prowadzone w życie i za sprawą oczywiście Boga by Rozumiemy że tak nie jest że Bóg nigdzie w Piśmie Świętym nie dał takich wskazówek A żeby tak kobieta była kiedykolwiek czy miała być kiedykolwiek traktowana przez mężczyzn czy przez kogokolwiek czy przez inne kobiety nawet możemy sobie zadać takie pytanie kochani czy w związku z tym że takie wypowiedzi padały i moglibyśmy tutaj jeszcze jedną nawet wypowiedź zacytować Chociaż ona nie jest płynąca z nurtu chrześcijańskiego to jednak oddaje też pewien sens jak kobieta była postrzegana w krajach azjatyckich Przysłowie mówi tak wychowywanie córki jest jak podlewanie ogrodu sąsiada No to właśnie też oddaje sedno jak była kobieta traktowana jako coś gorszego Krótko mówiąc możemy sobie zadać takie pytanie Czy kobiety w Biblii zostały przeklęte przez Boga No bo jeżeli się słucha takich wypowiedzi No to takie myśli takie pytanie może się nam nasunąć na umysł odpowiadamy że nie kategorycznie i chcemy tu z całą mocą to podkreślić jeżeli chcemy już cokolwiek powiedzieć na temat przeklinania przez Pana Boga kogokolwiek to przez przeklął Pan Bóg przede wszystkim węża jak mówi Pismo Święte którego jak wierzymy wykorzystał Szatan jako narzędzie do zwiedzania pierwszej pary Adama i Ewy czytamy o tym że Bóg przeklął węża w objawieniu w 12 rozdziale [Muzyka] a w wersecie 9 to specjalnie chcemy tutaj uwypuklić żeby pokazać że to nie kobieta była kiedykolwiek Przeklęta specjalnie objawienie 12,9 i zrzucony został wielki smog wąż starodawny zwany diabłem i Szatanem zwodzący cały świat został zrzucony na ziemię z nim też zrzuceni zostali jego aniołowie oczywiście zrzuceni w sposób symboliczny nie dosłowny zostali wyrzuceni z nieba ze sfery przebywania w społeczności z Bogiem ponieważ Bóg nie może mieć do czynienia z nikim grzesznym czy też niedoskonałym Księga Rodzaju czy też pierwsza księga Mojżeszowa w trzecim rozdziale wersecie 14 powiada tak Księga Rodzaju pierwsza księga Mojżeszowa trzeci rozdział werset 14 wtedy Pan Bóg powiedział do węża ponieważ to uczyniłeś będziesz przeklęty wśród wszelkiego bydła i wśród wszelkich zwierząt polnych na brzuchu będziesz się czołgał i proch będziesz jeść po wszystkie dni swego życia możemy wnioskować na podstawie tych słów tego oświadczenia Pana Boga iż wąż pierwotnie musiałby zwierzęciem innym i inaczej wyglądającym niż dzisiaj go obserwujemy ponieważ rzeczywiście dzisiaj wąż jako zwierzę w większości ludzi powoduje odrazę i obrzydzenie i nie jest specjalnie zwierzęciem które jest sympatyczne tak byśmy to określili musiał wcześniej wzbudzać zaufanie czy też musiał być zwierzęciem które przyciąga wzrok ponieważ jak wierzymy tutaj na podstawie relacji pierwszej księgi mojżeszowej Jutrzenka Lucyfer wykorzystał go jako Medium do tego żeby zjeść Ewę czyli w konsekwencji za działaniami tego węża stał Szatan Lucyfer i Pan Jezus o nim też jeszcze jednoznacznie powiedział mi się te słowa ewangeliana zapisane w 8 rozdziale W wersecie 44 Ewangelia Jana 8 rozdział werset 44 bo pan Jezus tutaj jednoznacznie określa Kto był winien całego tego upadku przede wszystkim i kto go zapoczątkował i Kto wprowadził grzech na ten świat Ewangelia Jana 8-44 wy jesteście z waszego Ojca diabła i chcecie spełniać pożądliwości waszego Ojca on był mordercą od początku i nie został wprawdzie bo nie ma w nim prawdy gdy mówi kłamstwo mówi od siebie bo jest kłamcą i ojcem kłamstwa Czyli widzimy kochani że na podstawie tych kilku wersetów Oczywiście to nie są wszystkie jakie moglibyśmy tutaj przedstawić To nie kobieta jest przeklęta przez Pana Boga tylko przede wszystkim Szatan i też wąż który został przez niego wykorzystany zatem za złe traktowanie kobiet w dzisiejszym świecie przede wszystkim odpowiada grzech i odpowiada stopniowy upadek w jaki popad człowiek od samego początku kiedy zgrzeszył w raju I tutaj też przytoczymy sobie pewne wersety żeby zobaczyć jak wyglądały relacje na samym początku kiedy człowiek został stworzony Może zacznijmy od tego pierwsza księga Mojżeszowa Księga Rodzaju pierwszy rozdział werset 27 co pan Bóg mówi na temat stworzenia człowieka pierwszy rozdział werset 27 pierwsza księga Mojżeszowa czytamy tak stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz na obraz Boga go Stworzył Stworzył ich mężczyzną i kobietą czyli kobieta jako istota została stworzona na obraz Boga tak samo mężczyzna czytamy dalej czytamy Kolejne wersety w drugim rozdziale tej samej pierwszej księgi mojżeszowej Czytamy że po stworzeniu Adama i po stworzeniu wszystkich zwierząt Adam nie znalazł towarzysza wśród tych zwierząt z którym by mógł żyć tutaj na ziemi jako doskonały człowiek żyć w szczęściu żyć wiecznie ponieważ takie taką obietnicę otrzymał od Boga i tu czytamy w drugim rozdziale od wersetu 18 Pan Bóg powiedział też niedobrze by człowiek był sam uczynię mu odpowiednią dla niego pomoc zwróćcie uwagę na to sformułowanie Jakie bóg tutaj nakreśla już na temat kobiety w domyśle uczynię mu odpowiednią dla niego pomoc i ukształtował Pan Bóg z ziemi wszelkie zwierzęta polne wszelkie ptactwo niebieskie i przyprowadził je do Adama aby zobaczyć jakie nazwy A jak Adam nazwał każdą istotę żywą taka była jej nazwa i Adam nadał nazwy wszelkiemu bydło i ptactwo niebieskiemu i wszelkiemu zwierzętom polnym dla Adama jednak nie znalazła się pomoc odpowiednia dla niego wśród tych zwierząt wtedy pan Bóg zesłał głęboki sen na Adama a gdy zasnął wyjął jedno z jego żeber i zapełnił ciałem miejsce po nim my mężczyźni możemy sprawdzić że prawdopodobnie to jedno żebro jest mniej albo jest ono w takim niewielkim stopniu minimalnie krótsze tak jak by go nie było i z tego żebra które Pan Bóg wyjął z Adama otworzył kobietę i przyprowadził ją do Adama i Adam powiedział to teraz jest kość z moich kości i ciało z mego ciała dlatego nazwana będzie kobietą bo z mężczyzny została wzięta dlatego opuści mężczyzna swojego ojca i swoją matkę i połączy się ze swoją żoną i będą jednym ciałem Zobaczmy kochani czy może żeśmy czytali wielokrotnie te wersety może żeśmy słyszeli wielokrotnie o tej historii stworzenia pierwszych ludzi ale kiedy zaczniemy się zastanawiać głębiej rozmyślać na tym co tutaj pan Bóg mówi to zobaczmy że przecież Pan Bóg mógłby dla Adama stworzyć oddzielną drugą istotę tak jak Adama stworzył z pierwiastków ziemi i tchnął w jego oblicze Dech żywota i Adam się stał duszą żyjącą tak samo mógłby uczynić i uczynić dla niego Ewę jako oddzielną drugą istotę od zera byśmy tak powiedzieli ale jednak nie jednak boski plan przewidywał inny rozwój inny plan byśmy tak powiedzieli dla człowieka i Pan Bóg postanowił specjalnie z części Adama stworzyć tak byśmy powiedzieli przysłowiowo dla niego odpowiednią pomoc czyli kobietę Mało tego chociaż nie jest to tutaj napisane wprost W tych wersetach To jednak my na podstawie naszego doświadczenia życiowego i naszych relacji jakie utrzymujemy mężczyźni między kobietami Rozumiemy że nie tylko Różnimy się cieleśnie ale też Różnimy się pod względem uczuciowym hormonalnym przejawiamy inne cechy byśmy tak powiedzieli czyli z Adama zostały wyjęte pewne cechy zostały wyjęte pewne byśmy powiedzieli takie sfery uczuć które zostały następnie przekazane kobiecie to wszystko po to między innymi aby kobieta lgnęła do mężczyzny a mężczyzna lgnął do kobiety żeby wzajemnie się uzupełniali podoba mi się też taki przykład który gdzieś słyszałem przykład z życia polegający na tym też pokazujący to uzupełnianie się nawzajem że jeden bez drugiego nie jest w stanie funkcjonować to chirurg i anestezjolog jeden nie istnieje bez drugiego to znaczy chirurg nie przeprowadzi operacji bez anestezjologa który musi czuwać nad pewnymi sprawami związanymi właśnie z przygotowaniem człowieka do operacji i na odwrót tak to jest taki myślę prosty przykład ale pokazujący że Mężczyzna bez kobiety nie jest w stanie wydaje mi się tak możemy powiedzieć normalnie funkcjonować ani kobieta bez mężczyzny ale oczywiście przyszedł grzech na ten świat a z nim przyszły pewne konsekwencje i odstępstwa od tego założenia Boskiego jakie pierwotnie było skierowane do Adama i do Ewy o grzechu czytamy w trzecim rozdziale pierwszej księgi mojżeszowej wiemy I tutaj będziemy skracać Pewne myśli że Adam musiał Przekazać Ewie informacje o tym iż z każdego drzewa można spożywać owoc ale z owoców ale z drzewa Poznania dobra i zła owocu nie wolno było spożywać Adamowi Ewie i to zostało przekazane przez Pana Boga Adamowi to jasno wynika z przekazu Pisma Świętego i wierzymy że Adam poinformował Ewę o tym fakcie także Ewa musiała o tym również wiedzieć No i widzimy że tutaj z tej relacji Pisma Świętego Lucyfer w pewien podstępny sposób podszedł Ewę wykorzystując węża który najprawdopodobniej jadł te owoce tego zakazanego drzewa i Ewa również spożyła ten owoc który później dała Adamowi tak bardzo skracając tutaj tą historię w wersecie 12 trzeciego rozdziału czytamy co powiedział Adam po tym fakcie kiedy spożył ten owoc zakazany bo Bóg wcześniej się zapytał to ci powiedział że jesteś nagi Adamie bo oni po fakcie kiedy spojrzeli ten owoc zaczęli się bać zaczęli się ukrywać kto ci powiedział że jesteś nagi Adam odpowiedział Bogu kobieta którą mi dałeś a by była ze mną Ona dała mi z tego drzewa i zjadłem czyli ja się tak uśmiecham No bo tak trochę tu wygląda jakby Adam próbował zrzucić winę na Ewę ona jest przyczyną tego wszystkiego tak No trochę byśmy powiedzieli że ten Tertulian być może miał rację w tym co mówił ale no nie nie zgadzamy się z tym mimo wszystko ponieważ oni byli oboje jednym ciałem Adam i Ewa więc tutaj Adam nie ma prawa w żaden sposób zrzucać winy na Ewę Pan Bóg zapytał kobietę czytamy dalej co zrobiłaś i odpowiedziała kobieta wąż mnie zwiódł i zjadłam wersja 14 czytaliśmy przeczytajmy teraz werset 16 i tu się zaczyna właśnie wypowiedź Pana Boga Jakie są konsekwencje dla kobiety w związku z ze z grzechem z popełnieniem właśnie tego grzechu nieposłuszeństwa wobec Boga werset 16 a do kobiety powiedział Bóg wielce pomnożę twoje cierpienia i twoje Poczęcia w bólu będziesz rodzić dzieci i teraz bardzo ważne stwierdzenie bardzo ważne stwierdzenie twoje pragnienie będzie ku mężowi twemu a on będzie nad tobą panować i rzeczywiście kochani jeżeli spojrzymy przez te wszystkie wieki Kiedy człowiek stopniowo coraz bardziej się degradował to widzimy Jak rzeczywiście mężczyźni traktowali kobiety tak jak żeśmy tu odczytywali przed chwilą jako rzecz i rzeczywiście oni panowali jako panowie nad kobietami my żyjemy obecnie w czasach Ja myślę że bardzo błogosławionych pod tym względem że kobiety wreszcie dostąpiły takiego prawa traktowania normalnego takiego właściwie jakie się im należy tutaj nie chcę wnikać w szczegóły że niektóre z kobiet chcą jeszcze innych pewnych praw my się skupiamy tutaj nad tym ażeby pokazać że Pismo Święte nigdzie nie dawało zezwolenia komukolwiek a tu Przede wszystkim mówimy o mężczyznach żeby kobiety tyranizować czy też traktować jako rzecz czy nawet gorzej jako niższe stworzenia ale jednak Pan Bóg przewidział taką sytuację że grzech to spowoduje i to jest tutaj w tych słowach wypowiedziane że twoje pragnienie będzie ku twemu mężowi a on będzie panować nad tobą a do Adama zaś powiedział ponieważ usłuchałeś głosu swojej żony i zjadłeś z drzewa o którym ci przekazałem mówiąc nie będziesz z niego jadł Przeklęta będzie ziemia z twego powodu w trudzie Będziesz z niej spożywać po wszystkie dni twego życia ona będzie ci rodzić ciernie i oset i będziesz spożywał rośliny polne w pocie czoła będziesz spożywał chleb aż wrócisz do ziemi gdyż z niej zostałeś wzięty bo jesteś prochem i w proch się obrócisz i Adam nadał swojej żonie imię Ewa bo ona była matką wszystkich żyjących Tak oto w skrócie wygląda historia stworzenia Adama i Ewy i ich upadku i tych relacji jakie później następowały między nimi chcę tutaj zaznaczyć kochani że Pan Bóg tak jak zaznaczyliśmy przewidział te konsekwencje wynikające z upadku człowieka i jak będzie kobieta traktowana i w prawie mojżeszowym tak zwanym który potocznie o którym się mówi jako zakon mojżeszowy zapisany na kartach Starego Testamentu ksiąg mojżeszowych jest jest czy są prawa kobiet opisane i bardzo w niektórych momentach szczegółowo kobieta jest potraktowana po to żeby pokazać że ona ma pewne prawa i ma pewne przywileje i należy ją w odpowiedni sposób traktować na pewno nie jako rzecz pewna pani Laura einart Francuska która napisała taką książkę kobieca Biblia pod takim tytułem wypowiedziała takie znamienne zdanie większość wzmianek o kobietach ma związek z obroną ich interesów ona to zdanie wypowiedziała na temat prawa mojżeszowego czyli ona jako kobieta stwierdza właśnie na podstawie tych faktów na podstawie tych praw jakie tam w tym prawie mojżeszowym zostały ujęte przez Pana Boga że kobieta była specjalnie chroniona nie mamy tutaj za wiele czasu bo biegnie niesamowicie szybko żeby te prawa wszystkie tutaj przedstawiać jako przykłady ale jest mowa o traktowaniu kobiety w jej okresie menstruacji odpowiednim tak jest mowa w prawej mojżeszowym o tym żeby nie odkrywać jej nagości Co jest zabronione jest też mowa o tym że jeżeli kobieta poślubiona zaręczona zostanie zgwałcona przez mężczyznę taki mężczyzna miał umrzeć śmiercią widzimy że Pan Bóg ściśle pewne rzeczy w stosunku do kobiet zawarł w prawie mojżeszowym jedno z bardzo znanych i największych przykazań to czci ojca swego i matkę swoją Zobaczmy że ojciec i matka są tutaj zrównani do jednego poziomu i nie ma tutaj powiedziane że to ojciec ma być traktowany specjalnie jakoś bardziej lepiej wynioslej niż kobieta nie twoi rodziców Mają być traktowani tak samo przez syna czy przez córkę wręcz jest powiedziane w prawej mojżeszowym na innym miejscu że ktokolwiek zło rzeczy ojcu albo matce będzie ukarany śmiercią wspaniała historia jest opisana w czwartej księdze mojżeszowej w księdze liczb jako przykład znowu prawa w stosunku do kobiet jakże odmiennego traktowania od tego od którym żeśmy mówili że w średniowiecznej Europie kobiety nie mają żadnego prawa do ziemi czy do własności przejdźmy do tej historii to jest czwarta księga Mojżeszowa 27 rozdział czytamy tutaj historię o córkach salpada historia która jest umiejscowiona w czasie kiedy Izrael miał wkroczyć do Ziemi Obiecanej czytamy 27 rozdziale od wersetu pierwszego ja może do wersetu 8 nie będę czytał ze względu na czas ale streścimy tą historię te córki salfana przyszły do Mojżesza mówiąc że ojciec i humor nie pozostawiając syna po sobie tylko same te córki żyły one tutaj są wymienione z imienia i w związku z tym no grozi im to że nie otrzymają żadnego dziedzictwa w tej ziemi i tutaj zwracają się do Mojżesza natomiast Mojżesz z tym problemem zwraca się do Boga i Pan Bóg oczywiście rozwiązuje ten problem i przekazuje Mojżeszowi takie oto rozwiązanie werset ósmy 27 rozdziału i Przemów do synów Izraela Tak jeśli ktoś umrze a nie miał syna wtedy przeniesiecie jego dziedzictwo na jego córkę A jeśli nie miał córki To dacie jego dziedzictwo jego braciom i tu są kolejne wymienione sposoby załatwienia tej sprawy zwracamy uwagę jakże odmienny od tego co żeśmy czytali co miało miejsce w Anglii czy w innych krajach chrześcijańskiej Europy gdzie kobieta w ogóle nie miała żadnych praw w stosunku do ziemi czy do majątku i już Biblia wiele wieków temu widzimy takie informacje zawiera jeżeli chodzi o same kobiety kochani jako przykłady wspaniałych wiernych przed Panem Bogiem kobiet one są i jest ich bardzo wiele w Starym Testamencie chcemy tutaj wspomnieć o dwóch tylko o dwóch bo nie ma czasu Pierwsza z nich jaką wybrałem to rahab nierządnica prostytutka Tak oczywiście Pismo Święte o niej mówi wyraźnie taką była kobietą rahab która tutaj też nie mamy czasu żeby odczytywać wszystkich wersetów jej historia jest zapisana w księdze jozuego drugi rozdział Od wersetu pierwszego do 24 i 6 rozdział werset 25 ona pomogła zwiadowcom i błagała ich ażeby oszczędzili jej rodzinę kiedy Izraelici będą zdobywali Jerycho oczywiście oni przestali na to ale Pod pewnymi warunkami a żeby ona utrzymała w tajemnicy tą misję wobec Jerycha w czasie ataku Izraelitów miała pozostać w domu i na znak miała wywiesić sznur szkarłatny przez okno żeby ten dom został pominięty i oszczędzony przez Izraelitów oczywiście tak się stało rahabs zastosowała się do wszystkich tych instrukcji ona okazała wiarę Krótko mówiąc z serca w stosunku właśnie do Izraela do Boga izraelskiego dalej poszła jeszcze później i poślubiła izraelitę I zobaczmy co się dzieje i wchodzi w skład linii rodowej króla Dawida a w związku z tym i naszego pana Jezusa jeżeli chodzi o jego ziemskie pochodzenie i to odczytajmy kochani bo to jest bardzo ważne bo tarachab jest właśnie wymieniona w tej linii rodowej i czytamy w pierwszym rozdziale Ewangelii Mateusza werset 1 Księga rodu Jezusa Chrystusa syna Dawida syna Abrahama i werset 5 jak przechodzimy do kolejnego kolejnych odgałęzień drzewa a salmon nie Salomon niesalomon tylko salmon Spłodził z rachaborza a boss pochodził z drut obeda a obec Spłodził jessego a jest se Spłodził króla Dawida a król Dawid Spłodził Salomona z tej która była żoną uriasza tak widzimy i tutaj jest umieszczona w tej linii rasab wielka i wspaniała kobieta jeszcze jedna jako przykład kobiety to Miriam kochani Miriam była pierwszą prorokinią siostra Mojżesza starsza od niego wnioskujemy na podstawie zapisów Pisma Świętego już tak bardzo w skrócie mówiąc że bardzo wpływowa kobieta w narodzie izraelskim do tego stopnia że jakbyśmy czytali księgę czwartą mojżeszową 12 rozdział Od pierwszego do 9 wersetu to ona oczywiście okazując swoje nieposłuszeństwo względem Boga buntując się przeciwko swojemu bratu Mojżeszowi przychodzi z Aronem do niego i pod pretekstem kuszytki żony Mojżesza właśnie stwierdza że my wszyscy jesteśmy święci cały naród a nie tylko ty Mojżeszu oczywiście historia się kończy tak że Miriam zostaje porażona trądem i Mojżesz musi tutaj zastosować wstawiennictwo uboga jeżeli chodzi o Miriam i Miriam Dzięki Mojżeszowi jest uzdrowiona ale pan Bóg wyraźnie wykorzystuje to doświadczenie i przedstawia wobec całego narodu izraelskiego a przede wszystkim wobec Miriam i Arona że Mojżesz jest specjalnym jego sługą i z nim się kontaktuje twarzą w twarz jak z żadnym innym prorokiem w Izraelu o Miriam jest też bardzo ciekawa wzmianka pana Boga w księdze micheasza szósty rozdział werset czwarty właśnie podkreślający jej pozycję Michaela 6.4 wyprowadziłem cię bowiem z ziemi Egiptu odkupiłem cię z domu niewolników i posłałem przed tobą Mojżesza Aarona i Miriam tak to ona też przewodziła wszystkim kobietom po przejściu przez Morze Czerwone śpiewając na chwałę Bogu Także widzimy że wielka i też wspaniała kobieta debora sędzina Izraela Tak oni byśmy mogli powiedzieć sędzia Izraela stoi na równi obok takich sędziów jak Gedeon jak Jozue tak jak Heli Zobaczmy też Jaka pozycja kobiety debory do której przychodził Izrael do której przychodzili mężczyźni porady tak taka była funkcja sędziów Izraelu sędziowie to słowo w języku polskim ale w języku hebrajskim to jest słowo elohim Bogowie z małej litery wielcy ludzie potężni mijający ogromny wielki wpływ na Izraela szybko Przejdźmy jeszcze do Nowego Testamentu na bardzo krótką chwilę ponieważ pan Jezus przychodząc tutaj odkupując człowieka w swoim pierwszym przyjściu na ziemię pokazał Jaki jest jego stosunek do kobiety i był to stosunek jednoznacznie podkreślający że kobieta nie jest żadną rzeczą a że ma w boskim planie bardzo ważne powiedzmy zadanie i to krótko za zgodą kobiety przychodzi na świat Ewangelia Łukasza jeden 38 No ktoś by powiedział zaraz zaraz ale o czym ty mówisz Za jaką zgodą kobiety No przecież Maria nie została zmuszona przez Pana Boga do tego ażeby się stać ziemską matką Zbawiciela tylko w tym wersecie z Ewangelii Łukasza ona tam podkreśla i wyraża swoją zgodę niech mi się tak stanie to za wstawiennictwem kobiety Pan Jezus czyni pierwszy Cud w Kanie Galilejskiej Ewangelia Jana drugi rozdział wersety od 1 do 11 już tutaj nie miałem czasu ale Żydzi pod wpływem helenistycznych takich wpływów greckich też niestety stracili właściwy obraz i pogląd na kobietę i przypisywali kobiecie niestety bardzo złe cechy jeden z rabinów nawet twierdził w ten sposób że za długo z kobietą nie wolno rozmawiać bo się stanie nieczystym Taki izraelita czyli Pan Jezus według nich pogwałcił nakazy rytualne uzdrawiając kobiety czyli przychodzi do domu Piotra Ewangelia Mateusza 8 rozdział wersety od 14 do 15 Gdzie przebywa chora teściowa Piotra On je uzdrawia i pozwoli sobie usługiwać Zobaczmy Te relacje naszego Pana właśnie z kobietami uzdrawia kobietę cierpiącą na krwotok Ewangelia Mateusza 9 rozdział wersety 20- to był w ogóle to było wydarzenie też bez precedensu że Żyd mężczyzna zajmuje się kobietą która cierpi na krwotok to w ogóle Żydzi mężczyźni nie dopuszczali w tym momencie do tego żeby takiej kobiecie pomagać w tym stanie bo to się wiązało automatycznie dla nich z nieczystością [Muzyka] czyli pokazuje że te choroby kobiece to nie coś gorszego Pan Jezus mówi symbolicznie tak uzdrawiając ją nie coś Wstydliwego niż niedomagania mężczyzn nie potępia nasz pan kobiety cudzołożnej bardzo oczywiście znana historia z Ewangelii Jana z 8 rozdziału od 1 do 11 broni w końcu kobiety która namaszcza go olejkiem przed przykrymi uwagami docenia jej czyn pomimo właśnie oburzenia obecnych to jest Marek Ewangelia Marka 14 rozdział od 3 do 9 w końcu Nie gardzi rozmową z pogankami z kobietami które są pogankami serofenicenka Marek siódmy rozdział wersety 25 do 30 Samarytanka przyjmuje gościnne u Marii Marty w domu Łazarza wskazując tam na to że rolą kobiety jest nie jest tylko usługiwanie i bycie całkowicie pochłoniętą przez gospodarstwo domowe bo mówi że najlepszą cząstką dla kobiety jest Poszukiwanie prawdy i słuchanie słowa bożego i w końcu na sam koniec bo tu już czas naprawdę nas goni według poglądu Żydów a chciałbym to odczytać żeby nie być gołosłownym to Flawiusz grecki grecki nie przepraszam grecki żydowski historyk mówi że kobieta nie jest wiarygodnym świadkiem takie było mniemanie mężczyzn wtedy w tamtych czasach No i od razu chyba myślę że Wiecie o co mi chodzi jak nie jest kobieta wiarygodnym świadkiem A co Pan Jezus czyni po swoim zmartwychwstaniu komu się ukazuje jako pierwszemu kobietom a dokładnie mówiąc Marii Magdalenie tej którą pewien kościół znamy go dobrze jako największy kościół uczynił z niej nierządnice i prostytutkę z Marii Magdaleny A może mało kto wie że w 1969 roku papież ówczesny który był papieżem pewnym dekretem jednoznacznie stwierdził że Maria Magdalena żadną nierządnicą nie była czyli rehabilitował Marię Magdalenę tak naprawdę to ona jako pierwsza miała przywilej spotkania zmartwychwstałego naszego Pana Jezusa tak czytamy wręcz w Ewangelii Jana w rozdziale piękne słowa może jednak pozwolę sobie to już na koniec odczytać bo to są naprawdę piękne i przejmujące piękna i przejmująca historia Ewangelia Jana 20 rozdział ale czytamy może tak od 14 wersetu A to powiedziawszy odwróciła się ujrzała stojącego Jezusa lecz nie wiedziała że to Jezus a Jezus ją zapytał kobieto Czemu płaczesz kogo szukasz a ona siedząc Sądząc Przepraszam że to ogrodnik odpowiedziała mu panie Jeśli ty go wziąłeś powiedz mi gdzie go położyłeś a ja go zabiorę Jezus powiedział do niej Mario a ona obróciwszy się powiedziała do niego rabuni co się tłumaczy nauczycielom Jezus do niej powiedział i teraz fatalne tłumaczenie słów które w języku greckim wcale tak nie powinny być przetłumaczone Nie dotykaj mnie to jest woda na młyn kochani dla tych wszystkich którzy No kobietę uważają jako coś gorszego może albo coś co właśnie sprowadza nieczystość rytualną Nie dotykaj się mnie tak byśmy mogli odczytać ten werset albo nawet Idź precz tak jakby Pan Jezus chciał tu powiedzieć w tych słowach do Marii Magdaleny No nie grecki Wyraz który jest tutaj użyty sugeruje obejmowanie nawet w kwestii takiego byśmy powiedzieli objęcia za szyję przytulenia w związku z tym lepiej oddają inne przykłady mówiąc nie zatrzymuj mnie bo Marta przepraszam Maria Magdalena wiedząc już i będąc świadoma że to zmartwychwstały Pan chciała go zatrzymać jak najdłużej była bardzo radosna i była szczęśliwa że pan żyje ale Pan Jezus powiedział Nie zatrzymuj mnie bo jeszcze nie wstąpiłem do mego ojca teraz Idź do braci i powiedz im wstępuje do mego ojca i waszego Ojca i domego Boga i waszego Boga i dalej Czytamy że więc Maria Magdalena poszła i była tym świadkiem pierwszym która opowiedziała o tym że nasz pan żyje jest zmartwychwstały także kochani Myślę że no tych kilka przykładów oczywiście nie byłem tu w stanie więcej na ten temat powiedzieć chociaż bardzo bym chciał pokazują że myślę jednoznacznie że Pismo Święte mówi o kobiecie w jak najlepszy sposób I na pewno nie ma tutaj w Piśmie Świętym takich informacji a żeby kobieta mogła być traktowana przez mężczyzn jako coś gorszego jako rzecz wręcz która jest do która nie ma żadnych praw Tak widzimy że tak na pewno nie jest a Pan Jezus już jednoznacznie i definitywnie to podkreśla w swoich relacjach z kobietami Dziękuję za to wysłuchanie krótkie i teraz przejdziemy do pytań jakie się tutaj pojawiły [Muzyka] pytanie jest pierwsze Jeżeli dobrze widzę Dlaczego w większości kościołów chrześcijańskich kobiety nie pełnią funkcji księży pastorów czy to sprawiedliwe przecież współczesne kobiety są często lepiej wykształcone i bardziej elokwentne od mężczyzn słuchacz tak Tak podejrzewałem że to pytanie się pojawi [Muzyka] jak by można było odpowiedzieć na to pytanie no to by musiał być tak naprawdę na ten temat powiedzianych kolejne może nawet pewien wykład czy kolejna wideokonferencja ale w skrócie trudną nawet w skrócie o tym jest mówić Ja już nadmieniłem że Pan Bóg na początku pokazał pewną zależność niewiasty kobiety od mężczyzny ta zależność polegała na tym przede wszystkim że została z niego stworzona wyjęta z Adama to jest ta pierwsza sprawa druga sprawa to że Adam poinformował Ewę o tym fakcie że nie wolno nam jeść z owoców drzewa Poznania i zła owoców z tego drzewa Pan Bóg nie informował oddzielnie Ewy o tym fakcie o tej próbie tylko poinformował raz Adama i Adam przekazał to Ewie Apostoł Paweł Apostoł Paweł kochani na temat nauczania wypowiada się w pierwszym liście do koryntów naprawdę tutaj nie chciałbym żebyście odebrali to jako spłycenie tego pytania czy też tego tematu bo on jest bardzo ważny Ale w 14 rozdziale do Koryntian Apostoł Paweł pisze tak werset 34 niech Wasze kobiety mińczą w kościołach bo nie pozwala się im mówić ale mają być poddane jak też prawo mówi na innym miejscu byśmy tutaj przeczytali od 20 jeszcze 6 wersetu ale nie to nie są te wersety które chciałem przeczytać Jeżeli weźmiemy jeszcze pierwszy do koryntów tak 14 rozdział werset 35 czyli kolejny werset ten który było czytane A jeśli chcą się czegoś nauczyć niech domu pytają swoich mężów hańbombowym jest dla kobiety mówić w kościele tutaj też należałoby zwrócić uwagę że nie chodzi o mówienie jako takie kobiety w kościele czyli kobieta powinna w ogóle milczeć i nic nie mówić tylko chodzi o nauczanie że nauczanie w kościele jest powierzone mężczyznom i Zresztą czytamy też w liście do frezów czytamy taką to wypowiedź W liście do efezów Apostoła Pawła również liście do efezów tutaj mi uciekły te wersety tak a jest znalazłem czwarty rozdział do efezów od wersetu 11 i on ustanowił jednych apostołami drugich prorokami innych ewangelistami a jeszcze innych pasterzami i nauczycielami dla przysposobienia świętych dla dzieła posługiwania dla budowania ciała Chrystusa czyli mężczyzn Pan Bóg ustanowił w kościele jako sług którzy mają temu kościołowi służyć ja tutaj bardzo krótko nadmieniłem o tym fakcie przy stwarzaniu Ewy z Adama że Pan Bóg wyjął pewne cechy z Adama i dał je kobiecie tak byśmy bardzo skrótowo to przedstawili są to pewnego rodzaju cechy które powodują że kobieta jako nauczyciel w kościele staje się jakbym tak chciał powiedzieć trochę nie wiem jakiego to słowa użyć ale troszkę nieodpowiednia dlaczego bo kobieta w swojej naturze pragnie przypodobywania się Ja przynajmniej jest to z obserwacji widzę i myślę że niektórzy z Was myślę że też tak Widzicie i że to jest w naturze kobiety przypodobywanie się mężowi mężczyźnie w związku z tym ona jest to jej naturalna cecha właściwa cecha bo taką cechę Pan Bóg w niej umieścił ona potrzebuje do swojego takiego prawidłowego funkcjonowania być chwalona przez męża szczególnie przez mężczyznę być doceniana i są to rzeczy które No mogłyby powodować w kościele wśród kobiet No niestety taką rzecz która by powodowała pychę zarozumiałość cechy które usług Jak czytamy jakimi mają być jeżeli chodzi o starszych od jakonów którzy mają usługiwać w kościele są niedozwolone tacy słudzy kościoła mają być właśnie jak najbardziej pokornymi jak najbardziej wstrzemięźliwymi sługami tego kościoła oczywiście Ja sobie zdaję sprawę że nie jestem w stanie tutaj w tak krótkim czasie wszystkich tych kwestii poruszyć ale też możemy zwrócić uwagę na powołanie apostołów że Pan Jezus jednak wybrał 12 apostołów mężczyzn czy myślimy że nie byłaby żadna kobieta zdolna do tego tak jak tu w pytaniu zresztą to było przedstawione przecież są bardziej Niektóre kobiety wykształcone i elokwentne od mężczyzn czy wtedy kiedy nasz pan był na ziemi powoływał apostołów taki kobiety nie widział Myślę że nie w tym rzecz że jej nie widział tylko właśnie z tego punktu widzenia jak tutaj staraliśmy się powiedzieć to mężczyzna w boskim planie był odpowiedzialny i pełnią tą rolę tego nauczyciela i tego opiekuna w stosunku do kobiety a nie że kobieta miała sprawować właśnie funkcję nauczającą w stosunku do mężczyzn słuchacz jeszcze tak tutaj a nie jeszcze pytanie jest wcześniej Andrzeja i rzek dlaczego dlatego opuści człowiek ojca i matkę a przyłączy się do żony swojej i będąc dwoje jednym ciałem efezów list do efezów 5.31 Dlaczego mężczyzna jest tutaj tłumaczony jak człowiek a kobieta No tak to jest odczytajmy ten werset list do efezów ponieważ mam tu akurat otwarte 5.31 dlatego opuści człowiek swojego ojca i matkę i połączy się ze swoją żoną i będą dwoje jednym ciałem No tak jeżeli dobrze odczytuje intencje pytającego No to nie chodzi tu o to że człowiek to mężczyzna natomiast kobieta nie jest człowiekiem to tak staraliśmy się tutaj również w tym w tej wideokonferencji w tym przedstawieniu to wyjaśnić że w żaden sposób Pan Bóg nie traktuje kobiety jako niższego stwo od mężczyzny Zresztą na jednym miejscu mamy powiedziane jeżeli chodzi o patrzenie Pana Boga myślę że to będzie nawiązywać do tego pytania opatrzenie Pana Boga na mężczyzn i na kobietę jako jemu wiernych służących ludzi patrzy całkowicie na jednej płaszczyźnie bo mówi tak List do Galatów trzeci rozdział werset 28 nie masz Żyda ani Greka nie masz niewolnika ani wolnego nie masz mężczyzny i kobiety albowiem wszyscy wy jednym jesteście w Chrystusie Jezusie także to z punktu widzenia powołania i tego jak Pan Bóg patrzy na swoich wiernych naśladowców czy to mężczyzna czy kobieta nie rozróżnia ich z takiego punktu widzenia natomiast oddzielną sprawą jest jak Pan Bóg Właśnie tu powiedzieliśmy przed chwilą kazał ustanawiać i powoływać sług którzy mają służyć w kościele to jest jakby tutaj inna kwestia niech słucha czy niech niewiasty w zgromadzeniach milczą bo nie pozwala się im mówić lecz niech będą poddane jak i Zakon mówi a jeśli chcą się czegoś dowiedzieć niech pytają w domu swoich mężów bo nie przystoi kobiecie w zborze mówić i tutaj są wersety te które żeśmy odczytywali pierwszy do koryntów 14 34 do 35 czy w świetle tego cytatu kobieta nie ma prawa pytać o nic na nabożeństwie tylko dopiero męża w domu ma prawo kobieta pytać na nabożeństwie Takie jest moje zrozumienie na podstawie Pisma Świętego natomiast nie ma prawa nauczać pytać ma jak najbardziej i to się odbywa przynajmniej w naszych zgromadzeniach na naszych nabożeństwach kiedy badamy Pismo Święte w oparciu o różne artykuły różne tomy różne wykłady jak najbardziej kobiety siostry w Chrystusie pytają i odpowiadają na pytania ale nie nauczają można też ten można też tematu nie usługiwania słowem kobiet w kościele użyć tekstu że głową mężczyzny jest Jezus a głową kobiety jest mężczyzna czy to też jest dowód w temacie też się można posłużyć tym wersetem czy nie Jeśli chodzi o ten temat usług kobiety kobiet w kościele oczywiście to jest bardzo bardzo w ogóle trafne zwrócenie uwagi Lucjana tutaj podpisanego jakby tym pytaniem i tym stwierdzeniem uważam że bardzo fajnie że to zostało tu przywołane bo ja w ogóle ten wątek pominąłem No bo trochę to nie było moim tematem ale jest tutaj też właśnie podana ta zależność kobiety od mężczyzny że głową mężczyzny jest Bóg natomiast głową kobiety jest mężczyzna to też wynika z tych relacji pierwotnie Jakie były w edenie o których tutaj żeśmy mówili na początku że gdyby Pan Bóg chciał inaczej ten swój plan poprowadzić to uczyniłby kobietę jako zupełnie inną istotę no ale to to by wywołało zupełnie całkowicie inne skutki w boskim planie a widzimy że jego jakby pragnieniem było tu wiele jest kwestii ale przede wszystkim chodziło też o zaludnienie ziemi o to żeby człowiek się rozmnażał i No co tu można powiedzieć że Bóg wspaniale to ułożył w ten sposób że wyjął z mężczyzny z człowieka część z której stworzył kobietę i pewne cechy oddzielił męskie od żeńskich i te żeńskie dał ciało kobiety tak żeby nawzajem do siebie lgnęli ale ta zależność myślę że tam też jest pokazana w tym że to na jednym miejscu Pisma Świętego jest powiedziane że to nie mężczyzna został stworzony dla kobiety ale kobieta dla mężczyzny ale z tym podkreśleniem nie że żadna niewolnica kochani Nie nie żadne rzecz którą możemy źle traktować tylko jako bym powiedział partnerka jako pomoc jako uzupełnienie w jego życiu kochani tak jak żeśmy się tutaj starali podawać przykład tego chirurga i anestezjologa no tak tu więcej pytań nie widzę także Ja sobie zdaję sprawę że nie byłem w stanie odpowiedzieć może precyzyjnie i też na wszystkie te pytania jeżeli jeszcze macie takie pragnienie to ja postaram się na te pytania odpowiedzieć na przykład drogą elektroniczną poprzez stronę Uwierz Bogu tam też taka możliwość będzie wtedy będzie tutaj na pewno więcej możliwości żeby się w tym temacie wypowiedzieć szczególnie jeżeli chodzi o nauczanie Kobiet i bycie starszymi w kościołach czy też pastorami czy mają takie prawo czy też takiego prawa Nie mają także myślę że na tym zakończymy Bardzo dziękuję za wspólną tutaj wideokonferencję że razem mogliśmy ten temat prześledzić chciałbym was zaprosić na kolejną wideokonferencję która się odbędzie za miesiąc 18 października o godzinie 18 temat tej wideokonferencji to Apostoł Jan Myślę że również bardzo ciekawy temat o apostole Janie także zachęcamy was już teraz ażebyście rezerwowali swój czas na ten dzień a z dzisiejszej wideokonferencji życzę wielu łask błogosławieństw i dziękuję za wspólne za wspólną społeczność i wysłuchanie do zobaczenia
