Któż z nas nie słyszał o antychryście?
„Dzieci, ostatnia to już godzina. A słyszeliście, że ma przyjść antychryst, lecz oto już teraz wielu antychrystów powstało. Stąd poznajemy, że to już ostatnia godzina.”
1 Jana 2:18
Sposób przedstawienia antychrysta w Słowie Bożym wskazuje na kogoś lub coś bardzo znaczącego i przełomowego. Przez wieki wyobrażano go sobie jako jakąś straszną osobę, która przeciwstawi się Chrystusowi – będzie Jego zaprzeczeniem i przeciwnikiem.
Wydaje się to logiczne, bo w całej naturze istnieje wiele przeciwieństw: zło i dobro, ciepło i zimno itd. Sprawa jest jednak bardziej złożona – z powodu niuansów języka greckiego. Przedrostek „anty” (gr. ἀντί) może oznaczać zarówno przeciwieństwo, jak i podróbkę, imitację – coś, co zajmuje czyjeś miejsce, w tym przypadku Chrystusa.
Zwodziciele w imieniu Chrystusa
Dużo łatwiej zidentyfikować otwarte przeciwieństwo niż coś lub kogoś, kto zajmuje miejsce Chrystusa i udaje, że działa jak On, w Jego imieniu. Właśnie ten sens słowa „antychryst” jest najbardziej prawdopodobny. Koresponduje z nim ostrzeżenie przed zwodzicielami, które wypowiedział Mistrz:
„A Jezus odpowiadając, rzekł im: Baczcie, żeby was kto nie zwiódł. Albowiem wielu przyjdzie w imieniu moim, mówiąc: Jam jest Chrystus, i wielu zwiodą.”
(Mat.24:4-5)
Jawnego przeciwnika łatwo rozpoznamy, ale możemy nie rozpoznać tych, którzy udają, że są sługami Chrystusa, a tak naprawdę się pod nich podszywają i zwodzą nieostrożnych.
Potwierdzenia w leksykonach BDAG i Vocatio
Aby nie być gołosłownymi, chcielibyśmy przedstawić Wam kilka słownikowych potwierdzeń tego, że grecki przedrostek ἀντί może oznaczać nie tylko przeciwieństwo, lecz również podróbkę, czyli imitację oryginału.
Jeden z najbardziej renomowanych leksykonów, znany jako „BDAG”, czyli dokładniej A Greek-English Lexicon of the New Testament and other Early Christian Literature, Third Edition, jako pierwsze znaczenie podaje (tłumaczenie z języka angielskiego):
„ἀντί przyimek z dopełnieniem pierwotnie oznaczał lokalizację, «naprzeciwko», a następnie różne rodzaje relacji, od zastąpienia do równoważności.”
Leksykon BDAG nie jest oczywiście jedynym, który jako jedno ze znaczeń ἀντί przedstawia odpowiednik polskiego słowa „zamiast”. Podobną informację znajdziemy także w rodzimym „Wielkim słowniku grecko-polskim Nowego Testamentu” wydanym przez oficynę Vocatio. Czytamy w nim między innymi:
„ἀντί, pierwotnie o miejscu: naprzeciw; w NT znaczenia pochodne: zamiast, w zamian, w miejsce kogoś lub czegoś; coś za coś; coś jako coś.”
Znaczenie „zamiast” w Ewangeliach
Oba leksykony jako przykład tego znaczenia podają między innymi tekst z Ewangelii Mateusza 2:21. W Przekładzie Dosłownym brzmi on następująco:
„Gdy jednak usłyszał, że Archelaos króluje w Judei zamiast (gr. ἀντί) swojego ojca Heroda, przestraszył się pójścia w tamte [strony], a ostrzeżony we śnie, odszedł w okolice Galilei.”
Mateusz 2:21 (SNPD)
Analogiczna sytuacja występuje w poniższym wersecie:
„Który z was, ojców, [jeśli go] syn poprosi o rybę, zamiast ryby daje mu węża?”
Łukasz 11:11 (SNPD)
Takich fragmentów jest oczywiście więcej, ale już te dwa są znamienne. Pokazują bardzo jasno, że omawiane słowo, gdy występuje samodzielnie, może oznaczać „zamiast”.
Jak jest w przypadku złożeń takich jak ἀντίχριστος?
W przywołanym na początku wersecie 1 Listu Jana 2:18 słowo ἀντίχριστος jest właśnie takim złożeniem (ἀντί + χριστος). Również w tym przypadku możemy mieć do czynienia z podobnym znaczeniem.
Jako przykład możemy podać słowo występujące w 1 Liście do Tymoteusza 2:6. Paweł pisze w nim o śmierci Pana Jezusa w ten sposób:
„który złożył siebie samego na okup (gr. - ἀντίλυτρον) za wszystkich, na świadectwo swoich czasów.”
1 Tym. 2:6 (SNPD)
Greckie słowo przetłumaczone jako „okup” to ἀντίλυτρον – cena, którą Pan Jezus zapłacił swoim życiem zamiast nas, wybawiając nas w ten sposób od śmierci.
Antychryst – nie tylko przeciwnik?
Biorąc to wszystko pod uwagę, uprawnione wydaje się twierdzenie, że pod pojęciem „Antychrysta” może kryć się nie tylko ktoś, kto pozostaje w opozycji do Chrystusa, ale też ktoś, kto występuje „zamiast” Niego.
Więcej na temat biblijnego antychrysta znajdziecie w naszym webinarium „Chrystus i antychryst z perspektywy biblijnej”.