William Tyndale był brytyjskim uczonym, tłumaczem, pisarzem i reformatorem protestanckim, pierwszym nowożytnym tłumaczem Biblii na język angielski z języków oryginalnych. Był też pierwszym, który do rozpowszechniania Biblii w tym języku użył druku. Biblia była wcześniej przełożona na język angielski z łaciny przez Johna Wycliffe’a, lecz Tyndale jako pierwszy stworzył przekład z języków oryginalnych: hebrajskiego i greckiego.

 

Był człowiekiem, który w swoich czasach poczynił wiele przełomowych kroków. Niektórzy historycy biblijni nazywają go nawet prawdziwym ojcem angielskiej Biblii, a inni posuwają się wręcz do określania go ojcem współczesnego języka angielskiego (przypisuje mu się wiele wyrażeń i idiomów w tym języku). Był autorem pierwszego drukowanego przekładu Nowego Testamentu na język angielski i w przeciwieństwie do wcześniejszych rękopisów Wycliffe’a, jego praca została rozpowszechniona w tysiącach egzemplarzy, dzięki czemu wniósł ogromny wkład w reformację w Anglii.

 

Realizował swoje ambicje, narażając własną reputację oraz życie. Marzył o tym, aby nawet zwykły chłop mógł recytować Pismo Święte, dlatego postanowił przełożyć je na język ludu – angielski. Był zdania, że droga do Boga prowadzi przez Słowo, stąd nie może być ono dostępne wyłącznie dla wybrańców.

 

Kiedy rozpoczął pracę nad tłumaczeniem, angielska reformacja była już w toku. Przez pewien czas pracował nad przekładem w Londynie. W kościele panował zamęt, a stanowczy sprzeciw wobec jego pracy sprawił, że uświadomił sobie, że nie może z powodzeniem osiągnąć swojego celu w Anglii. W 1524 roku, używając fałszywego nazwiska, wyjechał do Hamburga w Niemczech, gdzie reformy Marcina Lutra zmieniały kształt chrześcijaństwa. W 1526 roku kompletne wydanie – pierwszy druk – angielskiego Nowego Testamentu wydał Peter Schoefer w Wormacji. Około sześciu tysięcy egzemplarzy wydrukowano w przejrzystym, wspólnym języku angielskim, a w późniejszym czasie światło dzienne ujrzało wiele egzemplarzy w Antwerpii. Stamtąd niewielkie ilości zostały przemycone do Anglii, ukrywano je w towarach, beczkach, belach bawełny i workach z mąką. Henryk VIII sprzeciwił się tłumaczeniu, a urzędnicy kościelni potępili je.

 

W lecie 1526 roku podziemny obieg Nowego Testamentu Tyndale’a był znany urzędnikom kościelnym. Zarówno arcybiskup Canterbury, jak i biskup Londynu, chcieli za wszelką cenę zniszczyć wszystkie egzemplarze Nowego Testamentu, które byli w stanie znaleźć i oświadczyli, że poważnym przestępstwem jest kupowanie i sprzedawanie przekładu Tyndale’a. Działania te jednak nie były w stanie powstrzymać rozprzestrzeniania się tego przekładu, a wręcz przeciwnie, ludzie byli niezwykle nim zainteresowani. Tysiące egzemplarzy zostały skonfiskowane przez władze i publicznie spalone. Biskup Tunstall oficjalnie potępił przekład, a kardynał Thomas Wolsey ogłosił Tyndale’a heretykiem.

 

W nadchodzących latach Tyndale kontynuował wprowadzanie poprawek do swojego tłumaczenia. Wydanie z 1534 roku, w którym jego nazwisko pojawiło się po raz pierwszy, jest uważane za jego najlepsze dzieło. Ostateczna korekta przekładu została zakończona w 1535 roku. Tymczasem zaczął także tłumaczyć Stary Testament z oryginału hebrajskiego, i chociaż nie był w stanie dokończyć tłumaczenia całej Biblii, zadanie to pomógł mu dopełnić Miles Coverdale.

 

W maju 1535 roku Tyndale, zdradzony przez bliskiego przyjaciela Henry’ego Philipsa, został aresztowany przez urzędników króla i uwięziony w Vilvoorde niedaleko dzisiejszej Brukseli. Tam został osądzony i skazany za herezję i zdradę. Cierpiąc w ekstremalnych warunkach więziennej celi, pozostał skupiony na swojej misji – poprosił o lampę, swoją Biblię hebrajską, słownik i teksty do studiowania, aby mógł kontynuować dzieło tłumaczenia.

 

6 października 1536 roku, po prawie 17 miesiącach więzienia, wydano na niego wyrok śmierci – uduszono go przez zadzierzgnięcie (rodzaj zagardlenia, w którym ucisk na narządy szyi wywiera pętla zaciskana ręcznie przez człowieka), a następnie spalono na stosie. Gdy umierał, modlił się słowami: „Panie, otwórz oczy króla Anglii”.

 

Zaledwie trzy lata później król Henryk VIII autoryzował druk Wielkiej Biblii, Pisma Świętego na język angielski.

 

? Ciekawostka:
W ankiecie przeprowadzonej w 2002 roku przez BBC, Tyndale znalazł się na liście 100 najwybitniejszych Brytyjczyków wszech czasów.

Pozostaw komentarz

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

Informacje kontaktowe

Informacje kontaktowe

kontakt@uwierzbogu.pl
www.UwierzBogu.pl

Co takiego jest w Biblii - mimo wielu starań, aby ta natchniona przez Boga księga przestała istnieć - że do dzisiejszego dnia stanowi fundament wiary wszystkich chrześcijan?
Pomimo wielu różnych i bardzo odmiennych interpretacji postaramy się rozjaśnić najważniejsze jej zagadnienia.

Gdzie nas obserwować

Nadchodzące webinaria